آیا مام و ضدتعریق باعث سرطان سینه می‌شوند؟

«ضدتعریق نزن، آلومینیومش جذب بدن می‌شود و سرطان سینه می‌گیری!» این ادعا سال‌هاست در شبکه‌های اجتماعی تکرار می‌شود. نگرانی هم قابل‌فهم است؛ چون ضدتعریق مستقیماً در ناحیه زیر بغل و نزدیک پستان استفاده می‌شود. اما شواهد علمی فعلی چه می‌گویند؟ تا امروز شواهد علمی قانع‌کننده‌ای وجود ندارد که استفاده معمول از دئودورانت یا ضدتعریق را عامل ایجاد سرطان سینه نشان دهد. مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز می‌گوید شواهد علمی استفاده از این محصولات را به ایجاد سرطان پستان مرتبط نکرده‌اند. اول یک نکته: دئودورانت و ضدتعریق یکی نیستند دئودورانت عمدتاً برای کنترل بوی بدن استفاده می‌شود. اما ضدتعریق (Antiperspirant) میزان عرق را هم کاهش می‌دهد. ترکیبات آلومینیومی از مواد فعال رایج در ضدتعریق‌ها هستند و با ایجاد یک انسداد موقت در مجرای عرق، خروج عرق به سطح پوست را کاهش می‌دهند. بنابراین نگرانی درباره آلومینیوم بیشتر مربوط به ضدتعریق‌ها است، نه هر محصولی که اصطلاحاً «مام» نامیده می‌شود. چرا اصلاً آلومینیوم متهم شد؟ یکی از فرضیه‌ها این بود که شاید مقدار کمی از ترکیبات آلومینیومی از پوست جذب شوند و به دلیل نزدیکی زیر بغل به بافت پستان، در ایجاد سرطان نقش داشته باشند. از طرف دیگر، مطالعات آزمایشگاهی باعث طرح سؤال‌هایی درباره اثرات احتمالی آلومینیوم بر مسیرهای هورمونی شدند. اما وجود یک فرضیه آزمایشگاهی با اثبات ایجاد سرطان در انسان متفاوت است. مؤسسه ملی سرطان آمریکا می‌گوید مطالعات تاکنون اثر قابل‌توجهی از آلومینیوم ضدتعریق‌ها که بتواند افزایش خطر سرطان سینه را توضیح دهد، تأیید نکرده‌اند. مطالعات انسانی چه می‌گویند؟ یکی از مطالعات بزرگ‌تر، بیش از ۸۰۰ زن مبتلا به سرطان پستان را با گروه مشابهی از زنان بدون سرطان مقایسه کرد و ارتباطی میان استفاده از ضدتعریق یا دئودورانت و خطر سرطان سینه پیدا نکرد. مطالعات کوچک‌تر نتایج متفاوتی داشته‌اند، اما محدودیت‌های روش‌شناختی آن‌ها اجازه نتیجه‌گیری قطعی درباره رابطه علت و معلولی را نمی‌دهد. انجمن سرطان آمریکا در مرور شواهد موجود نیز می‌گوید در حال حاضر شواهد قوی برای ارتباط ضدتعریق‌های حاوی آلومینیوم با سرطان پستان وجود ندارد. آیا جلوگیری از عرق باعث جمع شدن «سموم» در بدن می‌شود؟ این هم یکی دیگر از شایعات رایج است. وظیفه اصلی دفع بسیاری از مواد زائد بدن بر عهده کبد و کلیه‌ها است؛ تعریق عمدتاً در تنظیم دمای بدن نقش دارد. ادعای رایج دیگری می‌گوید جلوگیری از تعریق باعث می‌شود «سموم» در غدد لنفاوی نزدیک پستان جمع شوند. انجمن سرطان آمریکا می‌گوید شواهد موجود از این توضیح به‌عنوان علت سرطان پستان حمایت نمی‌کنند. پس چرا قبل از ماموگرافی می‌گویند مام نزنید؟ این موضوع اتفاقاً ارتباطی با سرطان‌زا بودن محصول ندارد. بعضی ضدتعریق‌ها و دئودورانت‌ها حاوی آلومینیوم هستند و ذرات آن می‌توانند در تصویر ماموگرافی به شکل نقاط سفید دیده شوند و با برخی یافته‌های تصویربرداری اشتباه شوند. به همین دلیل معمولاً توصیه می‌شود روز ماموگرافی از این محصولات استفاده نشود. آیا «بدون آلومینیوم» یعنی سالم‌تر؟ لزوماً نه. انتخاب یک محصول بدون آلومینیوم ممکن است یک ترجیح شخصی باشد، اما عبارت Aluminum-Free*به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که آن محصول برای سلامتی بهتر یا ایمن‌تر است. مثل همیشه باید به کل فرمول، نوع و مقدار مواد، کیفیت تولید و نحوه مصرف توجه کرد؛ نه فقط حضور یا نبود یک ماده خاص.

نگاه نیشا در نیشا سعی می‌کنیم درباره مواد اولیه بر اساس شواهد صحبت کنیم، نه بر اساس ترس از اسم یک ترکیب. همان‌طور که «طبیعی» بودن یک محصول تضمین بی‌خطر بودن آن نیست، «بدون آلومینیوم»، «بدون پارابن» یا «بدون ماده شیمیایی» هم به‌تنهایی مدرکی برای بهتر بودن یک محصول نیست. در فرمول‌های نیشا نیز روغن‌های گیاهی، روغن زیتون، روغن نارگیل، شی‌باتر و کره کاکائو صرفاً به خاطر طبیعی بودن انتخاب نمی‌شوند؛ هر ماده باید دلیل مشخصی برای حضور در یک فرمول ساده و هدفمند داشته باشد. برای قضاوت درباره محصولات آرایشی و بهداشتی، بهتر است یک سؤال ساده بپرسیم: شواهد درباره این ماده چه می‌گویند، و در چه مقدار و چه نوع محصولی استفاده شده است؟

منابع

1. National Cancer Institute — *Antiperspirants/Deodorants and Breast Cancer* 2. American Cancer Society — *Antiperspirants and Breast Cancer Risk* 3. National Cancer Institute — *Breast Cancer Prevention (PDQ®)* 4. American Cancer Society — *Unclear, Disproven, and Controversial Breast Cancer Risk Factors*